De feiten
 

 

Over de bipolaire stoornis is veel te vertellen. Feiten en eigen indrukken lopen hierbij door elkaar heen. Hieronder kunt u algemene informatie vinden die overgenomen is uit de brochure van de Vereniging van Manisch Depressieve en Betrokkenen. Meer informatie over de VMDB kunt u vinden op hun site. De feiten die op mij van toepassing zijn heb ik op een rijtje gezet op mijn feiten. Dit heb ik speciaal gedaan voor mensen uit mijn omgeving. Om te proberen het uit te leggen hoe ik alles ervaar.

Hoeveel mensen hebben een bipolaire stoornis?
In Nederland zijn ongeveer 250.000 mensen die de diagnose bipolaire stoornis te horen hebben gekregen. Een deel van deze mensen zijn nog onder behandeling. Naar schatting zijn dat ongeveer 35.000 mensen.

Wat is het verschil tussen manische depressiviteit en een bipolaire stoornis?
Niets! Het is alleen een andere naam voor dezelfde stoornis.

Heeft behandeling nut?
Jazeker. Bij heel veel mensen wordt een bipolaire stoornis met succes behandeld waardoor ze een goed leven kunnen lijden. En ook al wordt er geen totaal succes behaald, behandelen is beter dan het niet te doen. Er zit altijd enig nut in de behandeling.

Wat is een bipolaire stoornis?
Een stemmingsstoornis die de hersenen beïnvloed. Exact is niet bekend waardoor dit veroorzaakt wordt, maar wel zeker is dat het uit balans zijn van bepaalde chemische stoffen in de hersenen een rol speelt. De ziekte kan genetische aangelegd zijn. De ziekte wordt niet veroorzaakt door een slechte jeugd of andere omstandigheden die in het leven voorkomen.

Is een bipolaire stoornis te genezen?
Nee, tot nu toe is er geen manier van genezen gevonden. Wel kunnen de symptomen bestreden worden door bepaalde medicatie en een juiste behandeling. Soms wordt er gekozen voor een behandeling die gebaseerd is op medicijnen. Ook kan gekozen worden voor een behandeling door een psychiater of huisarts voor het voorschrijven van medicatie en tegelijkertijd behandeling met psychotherapie of andere 'praattherapie'.

Hoe kan een bipolaire stoornis begrepen worden?
Er worden door RIAGG en de VMDB psycho-educatie cursussen gegeven voor patiënten en betrokkenen. Hier worden expres de familieleden en andere betrokkenen in betrokken omdat deze in het dagelijks leven moeten omgaan met de BS persoon. Ook hebben deze betrokkenen zelf ondersteunig nodig in het hele proces. Het is nu eenmaal niet makkelijk om met een BS persoon samen te leven. Vaak escaleren situaties door onmacht en onbegrip. Dit kan voorkomen worden door beide partijen voor te lichten over de ziekte en behandeling.

Voor adressen van instellingen waar deze cursussen gegeven worden kunt u kijken op de site van VMDB.

Moet je medicijnen gebruiken?
Dit is de beslissing van de BS persoon. Sommige mensen willen geen medicijnen omdat ze (onterecht) bang zijn verslaafd te raken of dat hun persoonlijkheid wordt beïnvloed door de medicijnen. De medicijnen echter worden juist voorgeschreven om de stemmingswisselingen te stabiliseren waardoor er voorkomen wordt dat de manische of depressieve periode het leven van een BS persoon door elkaar gooit.

Werken de medicijnen altijd gelijk?
Nee. Omdat geen twee mensen gelijk zijn reageren ze ook verschillend op medicijnen. Het kan best even duren voordat de juiste soort, dosering en combinatie van medicijnen gevonden is. Voor een BS persoon is dit soms moeilijk om vol te houden. Het is niet alleen geestelijk zwaar maar ook lichamelijk door de verschillende bijwerkingen van de medicijnen.Verder kan er voor het inregelen noodzakelijk zijn dat er om een bepaalde periode bloed geprikt moet worden. Ook dit legt een druk bij de BS persoon. Medicatie is dus niet een kant en klare oplossing die toegepast kan worden.

De meeste medicijnen werken niet direct na de eerste inname. Bij sommige medicijnen kan het zelfs zijn dat er 2 tot 6 weken overheen gaan voordat er een resultaat bemerkbaar wordt. Omdat ook de ergste bijwerkingen in deze periode optreden is het dubbel moeilijk om als BS persoon door te zetten.

Komt een stemmingswisseling uit de lucht vallen?
Nee, stemmingswisselingen worden vooraf gegaan door duidelijke signalen. Alleen zijn deze signalen bij iedere BS persoon weer anders. Het is belangrijk dat de BS persoon zelf daar op gaat letten waardoor het escaleren van stemmingswisselingen makkelijker kan worden ondervangen. Ook is het voor de omgeving prettig om te kunnen herkennen welke signalen een voorbode zijn voor een stemmingswisseling.

Symptomen van depressieve klachten Symptomen van hypomane klachten
  • Een pessimistische blik, een gevoel dat alles altijd fout gaat
  • Verminderde interesse in dingen die u normaal boeien, verminderde levenslust
  • Huilerigheid, soms zonder specifieke reden
  • Onrust, bezorgdheid, apathie
  • Uitputting, toegenomen slaapbehoeften, moeite met opstaan
  • Een overmatig schuldgevoel, een gevoel dat alles uw schuld is, dat u een slecht mens bent
  • Gevoelens van leegte, waardeloosheid en uitzichtloosheid
  • Onverklaarbare pijnen en kwaaltjes
  • Een snelle, niet te stoppen gedachtestroom
  • Obsessies (dwanggedachten)
  • Hyperactief gedrag, veel praten
  • Extreem veel zelfvertrouwen
  • Paranoia (achtervolgingswaanzin, bezorgdheid, vrees)
  • Een lage irritatiedrempel, woedeaanvallen
  • Grootse plannen of ideeën
  • Verminderde slaapbehoefte, toegenomen energie

 

Niet alleen de signalen vooraf kunnen vertellen wanneer er een stemmingswisseling aankomt. Vaak zijn er ook bepaalde triggers die kunnen resulteren in een manie, hypomanie of depressie. Het is van grootste belang dat een BS persoon deze triggers leert te herkennen. Daarmee wordt bereikt dat er beter met omstandigheden omgegaan kan worden zonder dat dit in een stemmingswisseling uitmond.

Is iedere BS persoon suïcidaal?
Nee dat hoeft helemaal niet. Niet iedere BS persoon heeft dezelfde gevoelens of ervaringen dus ook hierbij niet. Als het wel het geval is dan is het zaak dat de BS persoon een noodplan heeft. Als eerste moet het besef er zijn dat die een symptoom is van de bipolaire stoornis. In dit geval moet er hulp gevraagd worden bij de omgeving, hulpverleners of behandelaars. Vaak zijn deze gedachten een gevolg van hoe een BS persoon zich voelt. Echter niet altijd. Ga er nooit vanuit dat een BS persoon niet serieus is wanneer hij/zij het heeft over zelfmoord. Er komen ook gevallen voor waarbij mensen heel doordacht bezig zijn met beeïndiging van zijn/haar leven.

Ligt het aan het karakter dat iemand een bipolaire stoornis ontwikkeld?
Nee. Het is echt een chemisch onbalans in de hersenen die op geen enkele manier veroorzaakt kan worden door een moeilijk karakter. Wel kan het karakter een invloed hebben op hoe de BS persoon met zijn stoornis omgaat.

Wat is een stemmingsstoornis?
Dit is een medisch behandelbare stoornis die gepaard gaat met extreme wisselingen in stemmingen, gedachten, activiteiten en gedrag. De stemmingen van een BS persoon kan wisselen van manie tot depressie. Oftewel van extreem vrolijk tot extreem somber of negatief. Deze stemmingen kunnen uren, dagen, weken of zelfs maanden duren.

Het is geen zwakheid of gebrek aan karakter wat een stemmingsstoornis kan veroorzaken. Het is vrijwel onmogelijk voor een patiënt om een stemmingswisseling die veroorzaakt wordt door de stoornis zelfstandig onder controle te krijgen.

Wat voor symptomen hebben stemmingsstoornissen?
Er zijn verschillende symptomen te onderscheiden in de verschillende stemmingen.

Manische episoden:
Een periode die zich onderscheid door verhoogd enthousiasme of geïrriteerde stemming met minstens 2 of 3 van de volgende symptomen:

  • Toenemende geestelijke of lichamelijke activiteit en energie.
  • Overdreven optimisme en zelfvertrouwen
  • Grootse gedachten, opgeblazen gevoelens van belangrijkheid
  • Zeer lage irritatiegrens
  • Verminderde behoefte aan slaap zonder zich moe te voelen
  • Snel praten, snel denken
  • Impulsiviteit, gebrek aan beoordelingsvermogen
  • Onbesuisd gedrag als veel feesten, impulsief zakelijk beslissingen nemen, autorijden zonder doel en seksuele onbezonnenheid
  • Ook komen psychoses voor met hallicunaties.

Hypomane periode:
Te vergelijken met manische periode maar minder ernstig en zonder waanvoorstellingen en hallicunaties. Er zijn wel duidelijk opvallende en ongebruikelijke gedragsveranderingen waarneembaar die niet bij het karakter horen. Het is dus duidelijk anders dan 'alleen maar' het onderbreken van de depressieve stemming.

Ernstige depressieve periode:
Een periode van twee weken of meer waarin ten minste 5 van de onderstaande symptomen aanwezig zijn:

  • Langdurige somberheid of onverklaarbare huilbuien
  • Opvallende verandering in het eet en slaap patroon
  • Irritaties en spanningen, onrust
  • Angst, bezorgdheid
  • Pessimisme, onverschilligheid
  • Gebrek aan energie, aanhoudende gevoelens van uitputting
  • Onverklaarbare pijnen en kwaaltjes
  • Schuldgevoelens, gevoelens van waardeloosheid en moedeloosheid
  • Gebrek aan concentratievermogen, besluiteloosheid
  • Gebrek aan plezier in vroegere hobby's, het zich terug trekken uit het sociale leven
  • Overdadige consumptie van alcohol of drugs
  • Terugkerende doods- of zelfmoordgedachten
  • Ook komen psychoses voor met hallicunaties (waanvoorstellingen)

Gemengde manie en depressie
Een periode waarin de symptomen van een manische en een depressieve perioden gelijktijdig aanwezig zijn.

Cyclothymie
Een mildere vorm van een bipolaire stoornis, gekenmerkt door afwisselend hypomane wn (minder ernstige) depressieve periodes. De ernst van de ziekte kan in de loop van de tijd veranderen.

Rapid cycling
Ontstaat wanneer iemand 4 of meer manische, hypomanische, gemengde of depressieve periodes heeft binnen een periode van 12 maanden

Verschil tussen een stemmingsstoornis en een gewone stemmingsschommeling.
Er zijn drie belangrijke dingen die een stemmingsstoornis onderscheid van een gewone stemmingsschommeling

De intensiteit
Stemmingsschommelingen die het gevolg zijn van een stemmingsstoornis zijn over het algemeen ernstiger dan bij een gewone stemmingsschommeling.

De duur
Een slecht humeur is over het algemeen na een paar dagen al over, een manie of depressie kan weken of maanden duren. Als iemand last heeft van Rapid Cycling waarbij de pieken en dalen elkaar snel afwisselen, duurt het langer voordat de persoon terug keert in een stabiele situatie.

De beperkingen in het dagelijks leven
De uitersten in stemming door stemmingsstoornissen kunnen ernstige problemen veroorzaken. Een depressie kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat iemand niet in staat is uit bed te komen of te werken. Een manie kan er voor zorgen dat iemand dagen niet slaapt of uitgaven doet die hij zich niet kan permiteren.